اگر از ویدیوهای پراکنده آموزش PLC خسته شدهاید، این کتاب شما را گامبهگام جلو میبرد، آن هم بدون نیاز به سختافزار گران.
برنامهنویسی اتوماسیون را مثل نرمافزار یاد میدهد، نه مثل سیمبندی. بعد از تمرین قطار با دو جهت حرکت (صفحه ۱۴۳)، تازه میفهمید State Machine یعنی چه.
وقتی به بخش «ماشین حالت» (State Machine) با Structured Text رسیدم، اول فکر کردم این قسمت برای یک مبتدی زیادی سنگین باشد. اما با نگاه فنی به ترتیب فصلها دیدم نویسنده چطور از «SimpleOutput := TRUE» به تمرین قطاری با دو جهت حرکت رسیده. این زنجیره را که دیدم، خیلی از سوالات قبلیام یکدفعه جواب گرفت. مثلاً نمیفهمیدم چطور CPU بین چند task جابجا میشود. استفاده از Enumeration به جای عددهای جادویی، یک نکته فنیست که کتابهای مبتدی معمولاً ندارند.
این کتاب آن سردرگمی را ندارد. نویسنده (مارکو نوچی) سالها در پروژههای صنعتی ایتالیا کار کرده، مثلاً توی خطوط مونتاژ خودرو. در ادامه، ساختار تمرینهای عملی کتاب را مرور میکنیم؛ از تمرین قطار تا پیستون با قابلیت Resume (صفحه ۱۶۲).
چرا کتاب PLC Programming For Beginners نقطه شروع بهتری برای یادگیری PLC است؟
واقعیت این است که خیلی از منابع آموزش برنامه نویسی plc یا گراناند یا پراکنده. این کتاب اما یک جور دیگر جلو رفته. اولین چیزی که توجهم را جلب کرد، ساختار گامبهگامش بود.
از «SimpleOutput := TRUE» شروع میکند، بعد میرسد به اسکن سایکل و ورودی آنالوگ، و نهایتاً تمرین عملی قطار با دو جهت حرکت. بدون اینکه یک جا پرش داشته باشد.یعنی مارکو نوچی میداند یک مبتدی دقیقاً کجا گیر میکند.
شاید برایتان جالب باشد که بدانید این کتاب بر اساس یک دوره ویدیویی موفق ساخته شده، اما در نسخه متنی، تمرینها خیلی منظمتر و قابل ردیابیتر شدهاند.
چیزی که کتاب PLC Programming For Beginners را از یک پلیلیست یوتیوب جدا میکند، «زنجیره منطقی» آن است. ویدیوهای پراکنده معمولاً یک مبحث را یاد میدهند، بدون اینکه بدانید چطور به مبحث بعدی وصل میشود. این کتاب اما هر فصل را طوری طراحی کرده که سوال انتهای فصل، همان نقطه شروع فصل بعد است.
تفاوت کلیدی کتاب PLC Programming For Beginners با دورههای رایگان و ویدیوهای قدیمی
دورههای رایگان معمولاً سه مشکل دارند:
- ناقصاند. یک مبحث را خوب توضیح میدهند، بقیه را نه.
- توی سختافزار گیر میکنند (باید فلان ماژول را بخرید).
- روزآمد نیستند (هنوز از نرمافزارهای قدیمی استفاده میکنند).
کتاب مارکو نوچی اما:
| مشکل در دورههای رایگان و ویدیوهای قدیمی | راهحل در کتاب PLC Programming For Beginners |
|---|---|
| محتوای پراکنده | یک مسیر خطی از صفر تا ماشین حالت |
| نیاز به سختافزار | شبیهساز رایگان CoDeSys |
| نرمافزار قدیمی | CoDeSys V3.5 SP19 (نسخه ۲۰۲۵) |
علاوه بر این، یک تفاوت کلیدی دیگر هم دارد: تمرینهای شبیهسازیشده با گرافیک متحرک. شما فقط کد نمینویسید، بلکه میبینید که قطار جلوی چشمتان حرکت میکند و میلههای راهآهن بالا و پایین میروند. این حس کنترل یک سیستم واقعی را خیلی زود به شما میدهد. یکی از خریداران اروپایی نوشته بود که همین تمرینهای دیداری، باعث شده خیلی زود مفاهیم انتزاعی را بفهمد.
بدون نیاز به پیالسی فیزیکی؛ یادگیری فقط با شبیهساز
خرید یک پیالسی واقعی، حتی مدلهای ارزان، برای یک مبتدی هزینهی زیادی است. تازه بعد از خرید، باید سیمبندی کنید، منبع تغذیه ببندید، سنسور و اکچویتور وصل کنید… کلی حاشیه. این کتاب اما این وسط را برمیدارد. فقط یک کامپیوتر با ویندوز کافی است. نرمافزار CoDeSys را (که رایگان است) نصب میکنید، گزینه Simulation را فعال میکنید و همان لحظه میتوانید کدهایتان را اجرا کنید.
سال گذشته یکی از مشتریهای ما تعریف میکرد که دو ماه منتظر پیالسی از چین بود و وقتی رسید، کابل برنامهریزی نداشت. با این کتاب، آن دو ماه صرفهجویی میشود. اکثر تمرینهای ابتدایی را میتوانید روز اول روی شبیهساز انجام بدهید.
کار با CoDeSys Win V3 و تمرین روی پروژههای شبیهسازیشده (مثل خطآهن و نوار نقاله)
CoDeSys Win V3 نام همان شبیهساز است. چیزی که شاید ندانید این است که خیلی از برندهای معروف مثل بکهاف و اشنایدر الکتریک از همین CoDeSys برای برنامهریزی استفاده میکنند. یعنی اگر این نرمافزار را یاد بگیرید، در واقع دارید مهارتی میآموزید که روی هزاران دستگاه صنعتی قابل استفاده است.
کتاب PLC Programming For Beginners سه پروژه شبیهسازی اصلی دارد که به ترتیب سختی طراحی شدهاند:
- تمرین خطآهن (صفحه ۱۴۳): قطارهایی که از دو طرف میآیند، باید میلههای راهآهن را پایین بیاورید بدون اینکه سنسورها قاطی کنند. اینجا متوجه میشوید State machine یعنی چه.
- تمرین پیستون (صفحه ۱۶۲): یک پیستون محصولات را هل میدهد. وسط کار Stop میزنید، دوباره Start میزنید، پیستون از همان جا ادامه میدهد (قابلیت Resume).
- تمرین نوار نقاله: محصولات روی نوار حرکت میکنند، باید در ایستگاه میانی ۲ ثانیه متوقف شوند و بعد ادامه دهند.
هر سه پروژه داخل خود CoDeSys یک صفحه گرافیکی (Visualization) دارند که میتوانید ببینید چه اتفاقی میافتد.
در کتاب PLC Programming For Beginners دقیقاً چه چیزی یاد میگیرید؟
از اسکن سایکل و ورودی/خروجی آنالوگ تا ماشین حالت و کدهای قابل استفاده مجدد
کتاب PLC Programming For Beginners شما را از این مسیر عبور میدهد:
- مبانی سختافزار: CPU، حافظه، اسکن سایکل (یعنی چرا پیالسی کارها را تکرار میکند). تفاوت ورودی دیجیتال و آنالوگ، و اینکه سیگنال ۴-۲۰ میلیآمپر را چطور به دما یا فشار تبدیل کنیم (همان معادله خطی معروف).
- استاندارد IEC 61131-3: چهار زبان اصلی (Ladder، FBD، Structured Text، SFC) را یاد میگیرید. اما نکته مهم اینجاست: نویسنده نشان میدهد چطور یک مسئله را در هر چهار زبان پیاده کنید. مثلاً تمرین استارت/استاپ موتور را هم در Ladder میبیند، هم در FBD، هم در ST.
- ماشین حالت (State Machine): شاید مهمترین بخش کتاب. از SFC (که مخصوص همین کار است) شروع میکند، بعد نشان میدهد چطور همان را در Structured Text با CASE بنویسید. و بعد با Enumeration (همان وضعیتهای نامدار) حرفهایاش میکند.
- کدهای قابل استفاده مجدد: فرق بین Function (بدون حافظه) و Function Block (با حافظه) را عملاً یاد میگیرید. تمرین آخر کتاب این است که یک بار منطق پیستون را بنویسید و بعد برای پنج پیستون مجزا از همان استفاده کنید.
آخر کتاب، شما میتوانید یک سیستم چندایستگاهی را طراحی کنید. نه فقط یک پیالسی ساده.
آیا برای ورود به بازار کار اتوماسیون کافی است؟
این کتاب شما را تا کجا میبرد؟ (سطح مهارت بعد از خواندن کتاب)
تا آستانه یک کارشناس تازهکار اتوماسیون جلو میروید. نه متخصص، اما میدانید تو یک پروژه واقعی از کجا شروع کنید. یعنی شما بعد از این کتاب میتوانید:
- یک پروژه جدید در CoDeSys ایجاد کنید، I/Oها را تعریف کنید و برنامه را روی شبیهساز یا پیالسی واقعی اجرا کنید.
- برنامههای صنعتی را بخوانید و بفهمید (چون با هر چهار زبان آشنا شدهاید).
- یک ماشین حالت (State Machine) برای یک فرایند چندمرحلهای بنویسید.
- کدهایتان را تمیز و قابل استفاده مجدد (با Function Block) سازماندهی کنید.
این کتاب شما را متخصص Motion Control یا شبکههای صنعتی نمیکند. برای آن باید سراغ منابع پیشرفتهتر بروید (خود نویسنده یک دوره جداگانه برای Motion Control دارد). اما به عنوان پایه و زیربنای حرفهای، بیش از کافی است. بازخورد خریداران میگوید کتاب «روشن و مختصر» است و تمرینهای شبیهساز کمک بزرگی به درک عملی مفاهیم میکند. برای یک کتاب ۲۰۰-۳۰۰ صفحهای، این یعنی نویسنده حاشیه نرفته و فقط نکات کلیدی را آورده.
«ارزش خرید دارد؟» نگاهی به نظرات کاربران درباره PLC Programming For Beginners
بازخورد خریداران چی میگه؟
از بازار آمریکا:
اکثر خریداران آمریکایی به «شفافیت و اختصار» کتاب اشاره کردهاند. امتیازها معمولاً ۴ از ۵ است. برخی معتقدند کتاب میتوانست مثالهای بیشتری داشته باشد. بعضی هم گفتهاند اگر کمی با مفاهیم پایه آشنایی داشته باشید، حجم کتاب برایتان کم به نظر میرسد. اما در مجموع، «روشن و مختصر» یک تعریف واقعی برای یک کتاب آموزشی محسوب میشود.
از بازار اروپا (ایتالیا، آلمان، فرانسه):
نظرات اروپایی گرمتر است و اغلب ۵ ستاره. خریداران اروپایی سه چیز را بیشتر از همه تحسین کردهاند:
- تمرینهای شبیهساز (مخصوصاً قطار و پیستون)
- عدم نیاز به سختافزار
- منطق گامبهگام فصلها
میانگین نمرات کتاب PLC Programming For Beginners در آمازون حدود ۴.۵ از ۵ است. هیچ نقد منفی جدی (مثل غلط علمی یا ساختار به هم ریخته) دیده نمیشود. نکته جالب اینکه تقریباً همه خریداران، بدون استثنا، از تمرین قطار با دو جهت حرکت و قابلیت Resume پیستون به عنوان نقاط قوت منحصربهفرد نام بردهاند. یعنی کتاب موفق شده یک تجربه به یادماندنی ایجاد کند.
اگر کتاب را خریدید و نظرتون رو توی کامنت بذارید، یک کد تخفیف ۱۵٪ برای خرید بعدی بهتون میدیم. جزئیات تخفیف و شرایطش رو در انتهای صفحه بخوانید.
حسین تقدسی –
در مجموع برای شروع یادگیری PLC میتواند مناسب باشد؛ اما ارزش آن به نویسنده و ویرایش دقیق کتاب بستگی دارد
Overall, it can be a good choice for getting started with PLC, but its value depends on the author and the specific edition of the book.